Koło Młodzieży PCK w Miękini (1947 rok)

Poniżej prezentujemy ciekawy, powojenny dokument spisany w 1947 r. Jest to protokół z zawiązania Koła Młodzieży Polskiego Czerwonego Krzyża w szkole podstawowej w Miękini. Na kartce wyrwanej z zeszytu i zapisanej kaligrafowanym pismem, zawarto podstawowe informacje dotyczące liczby członków, osób w zarządzie i opiekuna, którym została miejscowa nauczycielka Eugenia Bochenek. Oprócz niej imiennie wymieniony został skarbnik – Dorota Sikorska, przewodniczący – Kunik Jan i sekretarz, którym został Zbigniew Miśków. Może w miejscowości żyją jeszcze krewni wymienionych osób?

img752

Reklamy
Opublikowano Dokumenty | Otagowano , | Dodaj komentarz

Archiwalny film z pomnikiem w Lutyni (1924 rok)

Kilka miesięcy temu opublikowany został nieznany szerzej film dokumentalny ukazujący Wrocław i ważniejsze obiekty i miejsca na Dolnym Śląsku. Film trwa niespełna kwadrans a przy samym końcu (dokładnie 13:13) ukazany został jeden z dwóch pomników stojący między Błoniami a Lutynią – tzw. kolumna zwycięstwa. Do dzisiaj przetrwał po nim jedynie monumentalny cokół. Nie ma również drzew rosnących na wyniesieniu. Na archiwalnym filmie widać zwieńczenie pomnika z figurą Nike, napisy na cokole i otoczenie. Warto!

 

 

Opublikowano Varia | Otagowano , , , | Dodaj komentarz

Dawny obóz RAD w Błoniach na archiwalnych zdjęciach (lata 1943-1944)

Odnalazł się unikalny album zawierający 86 zdjęć wykonanych w większości  na terenie nieistniejącego już obozu szkoleniowego Służby Pracy Rzeszy (Reichsarbeitsdienst) o nr 110/6 wybudowanego przy miejscowości Błonie (Gross Heidau). Nieznany nam z imienia i nazwiska autor fotografii był szkolony na terenie obozu od 15 lutego 1943 r. do 15 stycznia 1944 r. Oprócz zdjęć pokazujących baraki, sceny z życia i pracy (zapewne wykonywanej w najbliższej okolicy) znalazły się w nim także portrety, zdjęcie grupowe znajomej rodziny z Lutyni (Leuthen) oraz panorama Lutyni i droga prowadząca na stację do Miękini (Nimkau). Po odbytym szkoleniu autor albumu został wcielony do Wehrmachtu, przeszedł szkolenie artyleryjskie w Kostrzynie i w końcowej fazie wojny brał udział w obronie Berlina o czym świadczą fotografie wykonane w marcu 1945 r. Wiemy, że przeżył wojnę i po jej zakończeniu trafił do niewoli rosyjskiej. O dziwo został z niej zwolniony i ostatnie zdjęcie zamieszczone w tym zbiorze pochodzi z tego okresu – maja 1948 r. Sam album od strony wizualnej nie wyróżnia się niczym szczególnym. Okładki wykonano z grubego kartonu obciągniętego płótnem. Front ozdobiono malowanym na granatowo kwadratem wykonanym z marszczonej skóry. W środku umieszczono 11 kart z grubego, czarnego kartonu. Większość fotografii została opatrzona podpisami. Zachowała się także cena napisana od wewnętrznej strony ołówkiem: 4,5 marki. Co ciekawe obóz w 1945 r. został zajęty przez Armię Czerwoną, która w jakiś czas po zakończeniu działań wojennych miała przetrzymywać na jego terenie swoich żołnierzy oskarżonych o różne przestępstwa. Obecnie teren byłego obozu jest porośnięty lasem a pamiątką po dawnych barakach są zachowane w niektórych miejscach ceglane schody i fundamenty. Do niedawna znane były tylko nieliczne pocztówki ukazujące wygląd założenia.

 

 

 

Opublikowano Fotografie, Literatura i źródła, Varia | Otagowano , , , , , , , | 1 komentarz

Wszystkiego najlepszego w Nowym Roku

Razem z życzeniami noworocznymi prezentujemy przedwojenną reprodukcję rysunku Alfreda Nickischa, artysty urodzonego w 1872 r. w miejscowości Święte. O rodzinie malarza i nim samym pisaliśmy już wcześniej. Oby wszystkie Wasze powroty kończyły się szczęśliwie. Tak właśnie artysta zatytułował niniejszą pracę: „Powrót” (Heimkehr). Do zobaczenia w 2018 roku!

img688img689

Opublikowano Varia | Otagowano , , | Dodaj komentarz

Z dziejów średzkiej fotografii (ok. 1920 rok)

W kilku wpisach na łamach tej strony prezentowaliśmy liczne fotografie pochodzące z różnych średzkich zakładów. Dzisiaj przedstawiamy fotografię wykonaną przez Kurta Müllera, który nie uwieczniał jedynie mieszkańców, lecz znany jest także z licznych fotografii dokumentalnych, które można znaleźć w przedwojennych gazetach, kalendarzach regionalnych, czy książkach. Tak jak w niżej prezentowanej fotografii sygnował swoje prace za pomocą suchego stempla umieszczanego w jednym z rogów. Zdjęcie o wymiarach pocztówkowych przedstawia portret młodej kobiety. Zostało opatrzone sygnaturą w prawym dolnym rogu: Kurt Müller, Neumartk Schles., na odwrocie znalazł się lakoniczny podpis: das ist dir Lotta (to jest twoja Lotta). Może ktoś z czytelników posiada w swoich zbiorach zdjęcia z tego zakładu, lub innych średzkich zakładów?

img686img687

Opublikowano Fotografie | Otagowano , , | 3 Komentarze

Związek pszczelarzy średzkich (1937 rok)

Wielu pszczelarzy czynnych w powiecie średzkim przed 1945 r. należało do związku założonego w 1907 r. i rozpowszechniającego wiedzę na temat pszczelarstwa i produkcji lokalnego miodu. Poniżej pocztówka wysłana przez niejakiego Moslera Theodora, nauczyciela ze szkoły katolickiej w Miękini (Nimkau) do lipskiego czasopisma pszczelarskiego (Leipziger Bienenzeitung) z prośbą o wysłanie książki administracyjnej na adres Rentscha Ernsta zamieszkałego w Wilczkowie (Wültschkau) koło Malczyc (Maltsch). Wg zachowanej księgi adresowej Rentsch był nauczycielem i organistą oraz miejscowym przedstawicielem związku pszczelarzy (Imker). Na stronie awersowej widoczna pieczątka średzkiego oddziału związku: Reichfachgruppe Imker R.D.KL. (Reichsverband Deutscher Kleintierzüchter), Kreisfachgr. Neumarkt (Środa Śląska).

 

img612img613

Opublikowano Dokumenty | Otagowano , , , , , , | Dodaj komentarz

700 lat lokacji Środy Śląskiej (1935 rok)

Okrągłe rocznice zawsze wzbudzają emocję. Jednak im dalej w głąb dziejów tym mniej pewnych informacji. Przez wojny, pożary i zaniedbania ginęły dokumenty. Z czasem pojawiały się również bardzo dobrze wykonane falsyfikaty mącąc historykom klarowność wywodu. W przedwojennej Środzie Śląskiej także zwracano uwagę na okrągłe rocznice nadając im rozbudowaną oprawę. Do dzisiaj po takich imprezach przetrwało kilka pamiątek. Niektóre dosyć ciekawe, jak ten niewielki kolorowy znaczek z widokiem średzkiego ratusza. I chociaż data, kiedy lokowano miasto na prawie niemieckim była dyskutowana, to przyjęto za nią uważać rok 1235 r.  Jak jednak widzimy na znaczku pojawiła się informacja, że uroczystości, które odbędą się pomiędzy 30 sierpnia a 1 września 1935 r. będą dotyczyły 700 rocznicy ustanowienia prawa średzkiego (700 Jahrfeier Neumarkter Recht), chociaż wiemy, że prawo to stosowane było już przed tą datą. Znaczek o wym. 6,3 x 4,3 cm został wydrukowany u W. Grossera działającego na obszarze miasta. Jaka była jego funkcja? Przede wszystkim pamiątkowa. Być może nalepiano je na zaproszeniach, albumach, lub innych bibelotach. Turyści mogli je naklejać na swoich walizkach, jak to było (i jest nadal!) w modzie.

Neumarkt_Feier

Opublikowano Dokumenty, Varia | Otagowano , , , | Dodaj komentarz

Wieszak z zakładu R. Kränzleina (ok. 1910 roku)

Na rynku kolekcjonerskim powszechnie występują drewniane wieszaki opatrzone nazwą sklepu, lub zakładu krawieckiego, gdzie zostały kupione razem z ubraniem. Nie ma najmniejszego problemu aby dostać taki wieszak z Wrocławia, Świebodzic, czy Świdnicy. O tym, że podobne wieszaki związane ze Środą Śląską musiały istnieć wiedziałem od dawna. Szukałem ich jednak bezskutecznie. Wiem, że dla większości średzian sprawa wydaje się błaha. Wystarczy sięgnąć do szafy na ubrania i na pewno na podobny artefakt trafi się tam z pewnością i to bez zbędnego wysiłku. Nie jeden powie: Trzeba było powiedzieć, mam taki wieszak przecież! Co z tego, skoro nie pojawiają się na rynku, nie ma ich na targowiskach ani aukcjach. Nikt nawet nie chwalił się ich zdjęciami. Więc co do ich faktycznego istnienia można było mieć wątpliwości. Zwierzyłem się mojemu koledze mimochodem, że od dawna szukam takiego właśnie przedmiotu. Niespełna tydzień późnień znalazł wieszak ze Środy Ślaskiej! Na targowisku. Wisiał na nim płaszcz i nawet nie był przeznaczony na sprzedaż (wieszak nie płaszcz). Jednak dzięki jego sile perswazji wieszak trafił w jego ręce za rozsądną sumę a potem trafił do moich rąk za sumę mniej rozsądną, ale jednak. Teraz mogę go zaprezentować:

dsc_2276dsc_2278

 

Wieszak jak widać został zaopatrzony w nazwisko właściciela sklepu (R. Kränzlein, Modewaren, Neumarkt (Schles.) i liternictwo wskazuje na to, że został wyprodukowany ok. 1910 r. lub nieco później. A gdzie mieścił się sklep Kränzleina? Jak większość ważnych sklepów w Rynku oczywiście:

neum78

Na tej pocztówce (z archiwum Edgara Güttlera) widoczny jest sklep, gdzie zakupiony został nasz przedmiot (drugi sklep od prawej w tej niskiej kamienicy). Jeśli spojrzymy do księgi adresowej Środy Śląskiej z 1940 r. to zobaczymy, że właściciel prezentowanego sklepu już prawdopodobnie nie żył, ale interes przejęli jego synowie. Kränzlein Alfred, wymieniony jako kupiec, zajmował kamienicę w Rynku pod nr 34 – czyli tę samą która widzimy na pocztówce. Można się było do niego dodzwonić pod nr 370. Natomiast jego brat (?) o imieniu Herbert, zamieszkiwał sąsiedni budynek pod nr 36. Byli sąsiadami. Oba budynki stoją do dzisiaj. W sklepie ich ojca mieści się obecnie Apteka Grodzka. Może ktoś ma jeszcze podobne wieszaki  w szafie albo kolekcji?

Opublikowano Varia | Otagowano , | Dodaj komentarz

Zabytkowa taca z Jarosławia (1927 rok)

Od Pana Bartłomieja Nowaka z miejscowości Jarosław (Jerschendorf) otrzymaliśmy zdjęcia interesującej tacy pamiątkowej, która znajduje się w jego zbiorach prywatnych. Taca została wykonana przypuszczalnie z repusowanej miedzi, srebrzonej na powierzchni. Przy dolnej krawędzi widnieje wygrawerowana inskrypcja informująca, że przedmiot został wręczony na wystawie i turnieju, który miał miejsce w Środzie Śląskiej 4 lipca 1926 r. Co ciekawe na jednym ze zdjęć opublikowanych w średzkim kalendarzu regionalnym odnajdujemy zdjęcie właściciela miejscowości (Oskar Scheibke), który trzyma w dłoniach przedmiot do złudzenia przypominający przedstawioną poniżej tacę. Zdjęcie wykonano w Środzie Śląskiej na podobnej wystawie. Być może tace takie rozdawano w formie nagród wyróżniającym się uczestnikom i wystawcom uczestniczącym w imprezie.

jerschendorf-scheibkeaaa_taca_2aaa_taca_3

Opublikowano Varia | Otagowano , , | Dodaj komentarz

Średzkie cmentarze dawniej

W powiecie średzkim istnieje nadal kilkadziesiąt cmentarzy powstałych przed 1945 r. Wiele z nich lokowanych przy kościołach służy do dzisiaj. Liczne (głównie ewangelickie), zakładane w miejscach o specjalnych walorach krajobrazowych (np. Lipnica, Miękinia) uległo dewastacji i ich granice są trudno czytelne. Obecnie stosunek mieszkańców do dawnych nekropoli zmienia się stopniowo i część z nich otoczono opieką. Wiele jednak wciąż trwa w zapomnieniu. Dzisiaj kilka widoków przedwojennych cmentarzy, które rzadko stawały się tematem pocztówkowych widoków, czy amatorskich fotografii. Tym cenniejsze są poniższe materiały.

nimkau_1

Dawny cmentarz ewangelicki w Miękini (Nimkau) z kaplicą w tle (rozebrana po 1945 r.). Zbiory własne. Pocztówka bez obiegu z ok. 1935 r. Wydawca: Ansichtskarten-Verlag Zimaß, Erfurt, Neuestr. 12

img299

Mogiła rodziny Mann. W 1942 r. pochowana została w niej Bertha Mann zmarła 16.01.1943 r. Grób znajdował się na cmentarzu ewangelickim na średzkich Bielanach (Flämischdorf). Archiwum Martina Frommera (Neumarkter Verein/Hameln).

img883

Kościół ewangelicki w Pierśnie (Pirschen-Stusa) z fragmentem przyległego cmentarza ok. 1935 r. Zbiory własne. Pocztówka bez obiegu. Wydawca: Ansichtskarten-Verlag Zimaß, Erfurt, Neuestr. 12.

img884 img885

Cmentarz ewangelicki w Lipnicy (Schadewinkel) ok. 1935 r. Wejście z kaplicą (obecnie w ruinie) oraz grobem jednego z przodków Martina Frommera (średzkiego regionalisty). Fotografia amatorska. Archiwum Martina Frommera (Neumarkter Verein/Hameln).

img886

Zbliżenie na inskrypcję znajdującą się na krzyżu w Lipnicy. Fotografia amatorska. Archiwum Martina Frommera (Neumarkter Verein/Hameln).

 

Opublikowano Fotografie, Varia | Otagowano , , , , , , , , , | Dodaj komentarz